Metodologia

Wskaźnik Bogactwa Narodów (WBN) próbuje mierzyć strumień korzyści ekonomicznych przypadający na jednego obywatela każdego kraju Unii Europejskiej w ciągu roku. Najbardziej znana międzynarodowa miara porównawcza dobrobytu, czyli produkt krajowy brutto (PKB) per capita, działa na podobnej zasadzie. Różnica między obiema miarami tkwi w traktowaniu wydatków publicznych. PKB traktuje wydatki na dobra finalne jednakowo niezależnie od ich źródła. Przy jego obliczaniu złotówka wydana przez osobę prywatną jest równoważna złotówce wydanej przez sektor publiczny. Nie ma zatem znaczenia, czy o alokacji zasobów decyduje rząd, czy obywatele. Podejście zastosowane przy konstrukcji WBN jest inne. Wydatki prywatne liczone są w identycznie jak przy kalkulacji PKB. Wydatki rządowe natomiast oceniane są przez pryzmat ich efektów, a nie wartości pieniężnej. Ocena złotówki wydanej przez rząd zależy od tego, jak dobre są usługi publiczne, na które została przeznaczona.

Wydatki prywatne

Przez wydatki prywatne należy rozumieć jako tę część gospodarki, w której o alokacji zasobów decydują obywatele. Stanowi ona całkowity PKB pomniejszony o wydatki publiczne bez uwzględnienia transferów (transfery stanowią wydatki publiczne, które przenoszą siłę nabywczą od jednej grupy obywateli do innej) – innymi słowy pomniejszony o wydatki konsumpcyjne rządu i inwestycje rządowe. Zgodnie z tzw. zasadą preferencji ujawnionych przy konstrukcji WBN przyjęto, że wydatki podmiotów prywatnych są optymalne. Optymalność oznacza tutaj, że zaspokajają one potrzeby dokonujących ich obywateli w stopniu wyższym aniżeli ich hipotetyczne alternatywy. Z tego powodu wydatki prywatne są wliczane do WBN proporcjonalnie do swojej wielkości per capita. Jest one następnie korygowana o różnice w sile nabywczej między krajami. Taki zabieg uwzględnia różnice w poziomie cen między krajami. W krajach „drogich”, tj. o wysokich kosztach życia, za złotówkę wydatków prywatnych można nabyć mniej dóbr i usług niż w krajach „tanich”. Mówiąc krótko, wysokość wydatków prywatnych per capita po korekcie o siłę nabywczą jest miarą realnych korzyści ekonomicznych, jakie pochodzą z alokacyjnych decyzji obywateli w gospodarce.

Wydatki publiczne

Pod pojęciem wydatków publicznych należy rozumieć w tym miejscu wydatki rządowe w sensie zbliżonym do rachunków narodowych. Uwzględniają one wydatki konsumpcyjne rządu (tj. na finalne dobra i usługi dla obywateli) oraz inwestycje rządowe. WBN mierzy korzyści wynikające z wydatków publicznych poprzez zastosowanie specjalnego wskaźnika jakości wydatków publicznych. Ocenia on jakość usług publicznych w siedmiu obszarach odpowiadających (luźno) kluczowym kategoriom klasyfikacji funkcji rządu (COFOG) opracowanej przez OECD. Wyniki poszczególnych krajów w każdym z tych obszarów oceniono poprzez agregację istniejących wskaźników lub miar jakości każdego z nich. Pełną listę siedmiu obszarów wraz z miarami użytymi do ich oceny zamieszczono poniżej.

TABELA I
1Obrona narodowaGlobal Firepower Index
Global Peace Index
2Bezpieczeństwo wewnętrzneGlobal Peace Index
Numbeo Crime Index
3Infrastruktura i transport publicznyGlobal Competitiveness Index, podkategoria Infrastructure
Logistics Performance Index, podkategoria Infrastructure
4Stan środowiskaEnvironmental Performance Index, podkategoria Environmental Health
Numbeo Pollution Index
5Ochrona zdrowiaSTC Health Index
Numbeo Helthcare Index
6Szkolnictwo podstawowe i średniePISA (średni wynik w trzech badanych kategoriach)
Global Innovation Index, podkategoria Education
7Szkolnictwo wyższeQS World University Rankings
Academic Ranking of World Universities
Times Higher Education World University Rankings

Wyniki w poszczególnych obszarach zagregowano, uzyskując wskaźnik jakości wydatków publicznych dla krajów UE przyjmujący wartości między 0 a 100. Ponieważ niektóre miary nie są obliczane dla najmniejszych krajów UE, WBN nie uwzględnia Cypru, Luksemburga oraz Malty; w celach informacyjnych uwzględnia natomiast Zjednoczone Królestwo.

Wartość wskaźnika

Wartość Wskaźnika Bogactwa Narodów jest sumą składnika wydatków publicznych i składnika wydatków prywatnych. Pierwszy jest wprost proporcjonalny do wydatków prywatnych per capita skorygowanych o siłę nabywczą. Drugi jest proporcjonalny do iloczynu średnich wydatków publicznych w Unii Europejskiej i opisanego wyżej wskaźnika jakości wydatków publicznych, a także czynnika zwanego bonusem wydatków publicznych lub premią publiczności. W celu uzyskania odpowiedniejszej oceny znaczenia wydatków publicznych, a także uniknięcia proliberalnego skrzywienia WBN, wkład wydatków publicznych do wskaźnika mnożony jest przez czynnik (1 + bonus). Oznacza to, że złotówka wydana przez rząd w sposób doskonały (tj. w taki sposób, że wskaźnik jakości wydatków publicznych przyjmuje dla niej maksymalną wartość) wliczana jest do WBN jako (1 + bonus) złotych (np. dla wartości bonusu sugerowanej przez WEI, tj. 50%, będzie to 1 złoty 50 groszy). Rozwiązanie to odpowiada optymistycznemu założeniu, że rządy wydają pieniądze w takich segmentach gospodarki, w których reżim rynkowy przyniosłyby gorsze wyniki aniżeli alokacja zasobów przez państwo. Co najważniejsze, niezależnie od interpretacji, opisane posunięcie daje przewagę sektorowi publicznemu.

Mówiąc krótko, Wskaźnik Bogactwa Narodów obliczany jest więc jako:

Wydatki prywatne per capita, skorygowane o siłę nabywczą + Średnie wydatki publiczne w UE per capita x Wskaźnik jakości wydatków publicznych x (1 + bonus)

Dostosowanie wskaźnika

Warsaw Enterprise Institute (WEI) daje użytkownikom możliwość dostosowania WBN do swoich preferencji. Sugerowane przez WEI parametry WBN można zmieniać prze pomocy narzędzia internetowego. Dotyczy to zarówno wag każdego z siedmiu obszarów wydatków publicznych, jak i wielkości premii publiczności.